نوروزی دیگر با کروبی و موسوی در کردستان
بهرام ولدبیگی؛مدیر انستیتو کرد در تهران
Bahram_kci@hotmail.com

دوشنبه-11/3/1388شمسی-2/6/2009میلادی

- ساعت 9صبح روز یکشنبه 29 اسفندماه 1367 در باغهای پائین شهر پاوه هلیکوپتری به زمین نشست، من آن زمان خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی بودم به همراه دو نفر از دوستان، خود را به محل فرود هلیکوپتر رساندیم سرنشین آن هلیکوپتر کسی نبود جز مهندس میرحسین موسوی. بعد از سلام و  احوال پرسی گفت: « من میر حسین موسوی نخست وزیر هستم ما را همراهی کنید تا محل فرمانداری». او برای دیدار با آوارگان بمباران شیمیایی حلبچه به پاوه آمده بود، سریعا به اردوگاه آوارگان رفت دوساعتی صمیمانه با آنها به گفتگو پرداخت و دستوراتی در خصوص توجه بیشتر به آوارگان و مجروحان شیمیائی صادر کرد. در گفتگویی کوتاهی که با ایشان داشتم اعلام کرد می خواهد در پاوه و در کنار آوارگان حلبچه سال نو را جشن بگیرد همچنین گفت قبل از انقلاب یک بار سال نو را در منطقه ی پاوه و جوانرود تجدید کرده ام و  حس می کنم نوروز در مناطق کردنشین دل نشین و پر معنی تر است.
- در سال های اول انقلاب اغلب مسئولان کشور رویکردهای نظامی و امنیتی به مناطق کردنشین داشتند اما مهندس موسوی نخست وزیر وقت با نگاهی متفاوت تر، تلاشهایی در جهت توجه به مسائل فرهنگی منطقه داشت، یکی از ماندگارترین و شاید تنها اقدام دولت، تاسیس مرکز نشر صلاح الدین ایوبی در ارومیه بود که متعاقب آن مجله ی سروه به عنوان اولین مجله ی کردی با همت و تلاش شاعر ملی کردها «هیمن» و سپس با پشتکار نویسنده صاحب نام احمد قاضی منتشر شد و توانست تاثیرات فرهنگی قابل توجهی در مناطق کردنشین به جای گذارد.
- در سال 1363 در جلسه ای در نخست وزیری مهندس موسوی در دیدار با جمعی از اهالی کردستان پیشنهاد راه اندازی روزنامه ای کردی را در یکی از شهرهای استان کرمانشاه را مطرح کرده بود که متاسفانه این پیشنهاد ایشان مورد توجه واقع نشده یا اصلا اهمیت آن در آن روزگاران قابل درک نبود.
- در نوروز سال 1370 که میلیونها نفر از مردم کردستان عراق آواره ی ایران شده بودند و نیازمند محبت و هم دردی مردم ایران بودند آقای کروبی به عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی در یک اقدام دلسوزانه نمایندگان مناطق کردنشین را به دفتر خود فرا خوانده بود و به آنها اعلام کرده بود که مردمی که در آن سوی مرز آواره شده اند از جنس ما ایرانیان آریائی هستند و به گفته ی ژنرال بارزانی کرد هر کجا باشد ایرانی است و بایستی ضمن بازدید از مناطق کردنشین و تقدیم هدایای ما به آن مردم رنج دیده گزارشات خود را به مجلس اعلام تا همکاری و هماهنگی های لازم صورت گیرد.
- از آقایان مسعود بارزانی و نوشیروان مصطفی دو تن از رهبران کردستان عراق بارها شنیده ام که بعد از قبول قطعنامه ی 598 و معاهده صلح بین ایران و عراق صدام حسین در مذاکرات با مسئولین ایرانی اعلام کرده بود که ایران بایستی گروههای اپوزسیون کرد عراقی در ایران را اخراج نماید و قرار بر این بوده  است که در مجلس شورای اسلامی این مصوبه به قانون درآید. در جلسه ای که هیاتی از رهبران اپوزسیون کرد عراقی به سرپرستی مسعود بارزانی و نوشیروان مصطفی در محل مجلس با آقای کروبی برگزار می شود، آقای کروبی در عین شهامت و دلسوزی به هیات عراقی اعلام می کند کردهای عراق دوستان سالهای دور و نزدیک ملت و دولت ایران هستند و تا من رئیس مجلس شورای اسلامی هستم اجازه نخواهم داد چنین تصمیماتی اتخاذ و نمی گذارم آوارگان کرد عراقی در ایران دچار مشکل شوند، که این اقدام کروبی پشتوانه ی بزرگی شد برای جنبش کردستان عراق در مبارزات بعدی خود در مبارزه با صدام حسین و ....
- در سال گذشته که مسئله اعدام روزنامه نگار کرد عدنان حسن پور در جریان بود به اتفاق جمعی از روزنامه نگاران کرد به دیدار آقای کروبی رفتیم او در عین دلسوزی و شهامت به درخواست ما جواب مثبت داد و همان روز در نامه ای به رهبر معظم انقلاب خواستار لغو حکم اعدام عدنان حسن پور شد در واقع نامه ی ایشان کمک فراوانی به حل مسئله و تلاشهای آقای صالح نیک بخت وکیل پرونده نمود تا این حکم برای همیشه لغو گردد.
یادآوری این موارد تاریخی برای نشان دادن نگاه دلسوزانه آقایان کروبی و موسوی به مسئله کردها بدین معنا نیست که نامهربانی های آن سالها را نسبت به مناطق کردنشین و دریغ میلیونها دلار هفت تومانی برای سرمایه گذاری در کردستان و باران گلوله و جنگ را فراموش کنیم بلکه این نکات را متذکر شدم تا دوباره پل های این روابط را بازسازی و این دوستی و صمیمیت را زنده کنم تا در فردای سبز ایران، دیگر کرد و کردستانی با شناسنامه شهروندان درجه دوم نداشته باشیم و...
اکنون که آقایان مهندس موسوی و مهدی کروبی بعد از آن سالها وارد عرصه ی انتخابات ریاست جمهوری شده اند امیدواریم بر اساس برنامه ها و شعارهای انتخاباتی مقبول مردم ایران شوند و در خیابان پاستور سکان مدیریت اجرائی کشور را بدست بگیرند.
سالیانی است وعده هایی به مردم کردستان داده می شود گام هایی هم برداشته شد اما هنوز مسئله ی کردها در ایران با نگاههای کلاسیک و امنیتی روبروست به ویژه در دوره اخیر فضای منطقه امنیتی تر شده و این سیاست ها هزینه های فراوانی هم برای مردم کرد و هم برای دولت در پی داشته است.
متاسفانه هنوز سی سال بعد از پیروزی انقلاب مطالبات قانونی این مردم با رویکردهای کلاسیک تفسیر می شود که حاصل این نگاه تنگ نظرانه به محاق فراموشی افتادن مطالبات مردم کرد و پیامد آن عمیق تر شدن چالش میان تهران – کردستان بوده است.
جنبش فرهنگی و سیاسی مردم مناطق کردنشین ایران با حضوری فعال در جنبش اصلاحات در ایران و با هزینه های ماندگار، هنوز در پی تحقق عدالت اجتماعی و رسیدن به مطالبات خود بعنوان شهروندان ایرانی می باشند.

اکنون به آقایان کروبی و موسوی عرض می کنم
- درست است جمعیت 8 تا 10 میلیونی کردها در ایران اقلیت محاسبه می شوند اما نباید در سرزمین خود اقلیت شمرده شوند و عده ی قلیلی که از گوشه و کنار کشور سالهاست بر این سرزمین حکمرانی می کنند و در مقابل مردم و قانون  حاضر به پاسخگویی نمی باشند.
- ناسیونالیسم در کردستان واقعیتی است محصول شرایط جدید سیاسی و فرهنگی و از پشتوانه ی توده ی مردم برخوردار بوده و در پی تعیین جایگاه خود در ایران و در راستای همگرایی و دمکراتیزه کردن جامعه ی ایران حرکت می کند؛ سیاه نمایی ها و فرافکنی ها در این راستا جایگاهی در میان این مردم ندارد.
- شناسنامه ایران بدون کردستان مخدوش بوده و خواهد بود و نسل امروز کردستان نسل گفتگو و دیالوگ است و دیگر اجازه نخواهد داد کوتاه قدهایی بر روی شانه های مردم مناطق کردنشین خود را بزرگتر نشان دهند.
- سالهای حوادث کردستان مانند مطالعه کتابی بود که هیچ نویسنده ای نمی توانسته آن را بنویسد مردم  ما تاریخ پر حادثه ای داشته و جنبش سیاسی و فرهنگی خود را از کوهها و رودخانه ها عبور داده اند سالهاست دنبال مقصر می گردند «من»، «او» و «ما» به راستی چه کسی؟ باور کنید مردم ما آرزوی بودن در ایرانی را می کنند که با اجرای قانون اساسی به عدالت اجتماعی نزدیک و سایه  ی سنگین تبعیض را از فضای ابری کردستان بزدایند.
- ترمیم زخم تاریخی در کردستان با اصلاحات ساختاری ممکن خواهد بود. و امروز شما می توانید در کنار گفتمان نوین کردها که حاصل تلاش فعالان سیاسی و فرهنگی این سرزمین پویاست و از مختصات منطق مداری، مردمی بودن و مواجه با اقبال عمومی مردم و جامعه برخوردار است و راهکارهایی برای برون رفت از وضعیت فعلی کردستان را در اختیار دارد تا عصای همراهی مسئولان کشور شود.
- حوادث و تجربه های تاریخی به ملت ما آموخته است که باید مفاهیم کلیدی تاریخ کردستان را ورق بزنند و افق های کاذب و واقعی را ترسیم کرده و متفاوت تر از انتخابات های سالهای گذشته در این دوره پرشورتر شرکت نمایند و حتی بخش بزرگی از اپوزسیون کردستان در خارج از کشور هم وارد این مبارزات مدنی برای مشروعیت به انتخابات کاندیداهای اصلاح طلب شده تا آرا مردم مناطق کردنشین را در این دوره پر معناتر نمایند.
- جنبش کردها هرگز گرایشات نژادپرستانه نداشته بلکه با گرایش بومی و هم گرایی ایرانی مطالبات خود را در بطن مطالبات ملی ایران تعریف و به شهادت تاریخ و تمدن ایرانی اش توانایی و قدرت برافراشته نمودن پرچم آریایی همه ی کردهای جهان را دارد اگر مهدی کروبی و میرحسین موسوی یک بار دیگر نوروز را در کردستان برگزار کنند و...
در پایان باید تاکید کنم که بیانیه های مهدی کروبی و میرحسین موسوی در مورد حقوق اقوام نشانگر رویکرد دلسوزانه ی این دو شخصیت و سند زیبائی است برای تایید مطالبات بخشی از مردمان مظلوم ایران بزرگ که این سالها با شعار مهرورزی بیشترین بی مهریها را تحمل کرده اند.
در این دوره از انتخابات مردم مناطق کردنشین با خرد و عقل جمعی به پا خواسته اند تا با آری بزرگ به کاندیداهای اصلاح طلب و نه بزرگ به نامهربانی های مهروزان در کنار دیگر هموطنان برای فردای سبز ایران، نوروز پیروزی را با کروبی و موسوی در کردستان برگزار کنند...  

انتخابات ریاست جمهوری ایران و  وزش نسیم تغییر در کردستان
گفتگو با بهرام ولدبيگی روزنامه نگار کرد

2009-05-19

کمتر از یکماه دیگر مردم ایران در روز 22 خردادماه به پای صندوق های رای خواهند رفت تا تکلیف دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران (البته با محسوب نکردن انتخاباتی که بنی صدر بر صدرش نشست) را مشخص نمایند انتخاباتی خاص که به جرات می توان گفت می تواند از غیر قابل پیش بینی ترین انتخابات در  عمر سی ساله نظام جمهوری اسلامی باشد هرچند از یک طرف صدها نفر طبق عادت مرسوم سالیان اخیر خود را کاندیدا کرده اند اما سخت می توان تصور نمود که تعداد نهایی رد شدگان از صافی نظارت استصوابی شورای نگهبان به تعداد انگشتان دو دست برسد و از طرف دیگر با توجه به آرایش نیروها و برنامه های انتخاباتی به نظر می رسد رقابت اصلی میان محمود احمدی نژاد، میرحسین موسوی و مهدی کروبی خواهد بود در این میان مهدی کروبی که برنامه ها و شعارهای خاصی را مطرح نموده است با هدف قرار دادن اصل معطل مانده 15 قانون اساسی و تاکید بر عملی نمودن آن و نیز اعلام حمایت از حقوق شهروندی و لزوم بازنگری در برخی مواد قانون اساسی باعث شده است تا نگاههای زیادی را متوجه خود گرداند بازتاب این برنامه ها نه تنها به داخل مرزهای کشور محدود نشد بلکه در خارج از آن نیز باعث شد تا بخشی از اپوزیسیون کردهای ایران در قبال آن واکنش نشان داده و آنرا به نوعی مورد ارزیابی و سپس تایید قرار دهند.
با توجه به این اتفاق نادر و قابل توجه که می تواند متاثر از فضای جهانی بعد از انتخاب اوباما و نیز رویکرد مشارکت جویانه بخش قابل توجهی از کردهای ترکیه در انتخابات ماه گذشته این کشور باشد ما را بر آن داشت تا در تحلیل این اقدام به نوعی آشتی جویانه حزب دموکرات کردستان ایران به پای تحلیل بهرام ولدبیگی روزنامه نگار با سابقه کرد و مدیر انستیتو فرهنگی کردستان در تهران بنشینیم....

انتخابات ریاست جمهوری ایران و  وزش نسیم تغییر در کردستان
گفتگو با بهرام ولدبيگی روزنامه نگار کرد

کمتر از یکماه دیگر مردم ایران در روز 22 خردادماه به پای صندوق های رای خواهند رفت تا تکلیف دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران (البته با محسوب نکردن انتخاباتی که بنی صدر بر صدرش نشست) را مشخص نمایند انتخاباتی خاص که به جرات می توان گفت می تواند از غیر قابل پیش بینی ترین انتخابات در  عمر سی ساله نظام جمهوری اسلامی باشد هرچند از یک طرف صدها نفر طبق عادت مرسوم سالیان اخیر خود را کاندیدا کرده اند اما سخت می توان تصور نمود که تعداد نهایی رد شدگان از صافی نظارت استصوابی شورای نگهبان به تعداد انگشتان دو دست برسد و از طرف دیگر با توجه به آرایش نیروها و برنامه های انتخاباتی به نظر می رسد رقابت اصلی میان محمود احمدی نژاد، میرحسین موسوی و مهدی کروبی خواهد بود در این میان مهدی کروبی که برنامه ها و شعارهای خاصی را مطرح نموده است با هدف قرار دادن اصل معطل مانده 15 قانون اساسی و تاکید بر عملی نمودن آن و نیز اعلام حمایت از حقوق شهروندی و لزوم بازنگری در برخی مواد قانون اساسی باعث شده است تا نگاههای زیادی را متوجه خود گرداند بازتاب این برنامه ها نه تنها به داخل مرزهای کشور محدود نشد بلکه در خارج از آن نیز باعث شد تا بخشی از اپوزیسیون کردهای ایران در قبال آن واکنش نشان داده و آنرا به نوعی مورد ارزیابی و سپس تایید قرار دهند.
با توجه به این اتفاق نادر و قابل توجه که می تواند متاثر از فضای جهانی بعد از انتخاب اوباما و نیز رویکرد مشارکت جویانه بخش قابل توجهی از کردهای ترکیه در انتخابات ماه گذشته این کشور باشد ما را بر آن داشت تا در تحلیل این اقدام به نوعی آشتی جویانه حزب دموکرات کردستان ایران به پای تحلیل بهرام ولدبیگی روزنامه نگار با سابقه کرد و مدیر انستیتو فرهنگی کردستان در تهران بنشینیم.
1- آقای ولدبیگی اخیرا یکی از شاخه های حزب دمکرات کردستان ایران بیانیه ای پیرامون انتخابات ریاست جمهوری و مواضع مهدی کروبی پیرامون اقلیتهای قومی و مذهبی صادر کرده است در حالیکه طی سی سال گذشته نمونه چنین حرکتی را در آرشیو تاریخی مسائل مربوط به کردستان سراغ نداریم شما این اقدام که به نوعی می تواند عبور از سی سال تحریم مشارکت سیاسی اپوزیسیون کرد در مسائل داخلی ایران باشد را چگونه ارزیابی می کنید؟
البته ابتدا بایستی این توضیح را بدهم که حزب دموکرات کردستان ایران طی سالیان اخیر به دو شاخه منشعب گشته است و حرکت مذکور از سوی یکی از این شاخه ها رخ داده است، از یک سو این اقدام یکی از دو شاخه حزب دمکرات کردستان ایران در اعلام بررسی برنامه های یکی از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری ایران را باید مورد توجه قرار داد و نشانه‌ای از درک واقع بینانه و درست آنها از تحولات ساختاری، دگرگونی ها و فراز و نشیب های سیاسی و فرهنگی ایران و ایرانیان در سالهای اخیر دانست. چرا که در این سالها در عرصه های گوناگون دگرگونی های قابل توجهی به وجود آمده است که بسیاری از آنها متمایز از آرا و نظرات بخشی از مسئولان کشور بوده است که این روندها طبیعی بنظر می رسد که بخشی از مخالفین حکومت را وادار به ارائه‌ي نظرات جدید نماید.
از سوی دیگر چالش های همیشگی و طبیعی میان نسل ها و رویکردها و دیدگاههای متفاوت هر نسل نسبت به نسل قبلی اش در جامعه‌ي ایرانی نیز چون دیگر جوامع نمود داشته و دارد چنان که امروز می بینیم دیدگاهها و اهداف نسل فعلی ایرانیان با نسل های پیشین و انقلاب پیشه‌ي خود بسیار متفاوت شده است و اگر نگوییم شکافی عمیق بین باورها و ارزش های این چند نسل ایجاد شده است لااقل با اطمینان می توان گفت که ذائقه های سیاسی بسیار متفاوتی ایجاد شده اند این را می توان در پس زمینه ذهنیتی نخبگان و مردم در تهران، سنندج، مهاباد، کرمانشاه و ایلام مشاهده نمود و اینک در آستانه‌ي انتخابات دهم ریاست جمهوری نسیم این تغییر نگاه را می توان بیشتر لمس کرد. نسیمی که برای ایجاد تغییر، افزایش انعطاف و بالا بردن درجه تحمل پذیری طرفین وزیدن گرفته است، البته تجربه‌ي این سالهای کردستان عراق و انتخابات اخیر کردستان ترکیه و نگرش جديد كردها در داخل و خارج به ناسيوناليسم كردي به ويژه فراز و فرود آن در كردستان عراق و همچنين توافقات آمريكا، تركيه و ايران در محدود كردن فعاليتهاي كردهاي ايران و تركيه و فشارهاي وارده به حكومت كردستان عراق بی شک در این رویکرد تاثیر بسزایی داشته چرا که مسئله کردها در این سه کشور نمی تواند بر روی هم تاثیرگذار نباشد و نباید فراموش کنیم این تغییر نگرش در انتخابات ریاست جمهوری در سال 1372 و رقابت آقايان احمد توکلی و هاشمی رفسنجانی و همچنین در اولین انتخابات شوراها در سال 1377 كه از مردم کردستان خواسته شد به کاندیداهای مورد نظر خود رای دهند و این دو انتخابات هم تاثیرات خود را در روند اصلاحات در مناطق کردنشین بجای گذاشت و درصد مشارکت مردم را بالا برد و این حقیقت تاریخی را نمی توان نادیده گرفت که سرآغاز رفورم و اصلاحات در مناطق کردنشین با حرکت مدنی مردم استان کردستان در یک بازی دمکراتیک و نافرمانی مدنی در سال 1372 در دادن رای اول به احمد توکلی كانديداي ناشناخته‌ي رياست جمهوري و رای دوم به هاشمی رفسنجانی رئيس جمهور وقت صورت گرفت و مردم کردستان با این رای سیاسی، سیاست های جمهوری اسلامی را در مناطق کردنشین به چالش كشيده و آن را بسوی اصلاح و بازنگری هدایت کردند و آقای رفسنجانی پیام مردم کردستان را با تغییرات گسترده در سیستم مدیریتی استان کردستان در سال 1373 با نگاه مثبت و واقع بینانه جواب داد و در واقع کردها اولین بازیگران اصلاحات در ایران بودند که مقدمه ای شد برای جنبش اجتماعی در ایران که چهار سال بعد در دوم خرداد 1376 در سراسر کشور فراگیر شد.

2- زمینه های این تحول در گفتمان یکی از شاخه های حزب دمکرات کردستان در تاریخ سی سال مخالفت آنها با جمهوری اسلامی ایران و تحولات داخل کشور و سفر رهبر انقلاب ايران به کردستان را چگونه تجزیه و تحلیل می نمایید؟
این دو مورد ارتباطی به هم ندارند و هرچند در یک زمان خاص اتفاق افتاده اند، واقعيت اين است كه در جامعه‌ي کردی صحبت از این واقعیات همچنان تلخی خودش را دارد و در فضای موجود افراد و طیف های رادیکال و آرمان گرا در مناطق کردنشین عرصه را بر واقع گرایان محدود کرده اند اما این حرکت قابل تحسین و تامل است که در خارج از مرزهای کشور رخ داده است و می تواند سر آغاز تحولات ماندگاری در مسیر مبارزات و خواست های مدنی و دمکراتیک مردم مناطق کردنشین ایران باشد که با حرکت به سمت تعاملی سازنده با نخبگان مرکزی ایران، حداقل یکی از تابوهای قومیتی ایران شکسته و هزينه‌‌هاي آن نيز بسيار پايين خواهد آمد البته این مهم بخش عمده‌اش بسته به نوع برخورد مقامات جمهوری اسلامی و سپس چگونگی مدیریت این فرصت تازه ایجاد شده دارد. هرچند پیچیدگی های تحولات در ایران نیازمند حضور شخصیت ها و احزاب تاثیرگذار و مردان و زنان شجاعی است که در لحظات سخت توانایی روبرو شدن با تحولات و دفاع از واقعیت ها را داشته باشند که ما امروز شاهد گشوده شدن بابی در این زمینه در میان یکی از احزاب کردی ایرانی در خارج از کشور هستیم.
رویکرد و تغییر جدید نگاه  یکی از دو شاخه اصلی حزب دموکرات کردستان در قبال بیانیه‌ي یکی از کاندیداهای ریاست جمهوری در ایران و  نیز هم زمانی حضور رهبر انقلاب در کردستان و شنیدن و طرح مطالبات مردم کردستان از زبان نخبگان کرد و سخنان موثر ایشان پیرامون تنوع قومیتها در ایران و نگاه ویژه به کردها و زبان کردی و همچنین ایجاد فضای نزدیکی و همدلی در سفرشان به کردستان با قشرهای مختلف مردم این دیار می تواند حاوی پیامهای مثبتی برای عبور از گذشته و نگاه به آینده باشد، که از دیرباز آرزوی مردم کردستان بوده است، در کل این ها می تواند نشانه های ماندگاری از نزدیک شدن به پایان سو تفاهمات تاریخی میان تهران و کردستان باشد و امیدواریم در تداوم این تلاشهای واقع بینانه شاهد رسیدن به دست آوردهای قابل توجهی برای مردم کرد ایرانی و به تبعیت آن دولت جمهوری اسلامی و نهایتاَ وحدت و همبستگي ملی همه ایرانیان باشیم.
و این حقیقت را نباید نادیده بگیریم که گفتگو، دیالوگ و مشارکت و اصلاحات یگانه راه حل پایان مشکلات کردستان بوده و مسئولان کشور هم به نحوی می‌دانند پایان همه‌ي جنگها، صلح و گفتگو و آشتی بوده است.

3- آیا بیانیه‌ي مهدی کروبی می تواند از ظرفیت ایده آلی برخوردار باشد که توانسته است نگاه اپوزسیون کردی را بخود جلب کند؟
بیانیه‌ي آقای کروبی امیدوار کننده است البته در ساختار فعلی حکومت ایران بیش از این نمی توان توقع داشت و اقدامی تاریخی است که در سی سال اخیر سابقه نداشته است. هر چند در پروسه‌ي انتخابات در ایران کاندیداها به دلیل ساختار فکری و نگاه تمرکزگرایانه کمتر به مسئله قومیت ها در گوشه و کنار کشور پرداخته و حتی از طرح موادی از قانون اساسی هم طفره می روند اما این رویکرد  و حمایت از مطالبات مدنی در مناطق کردنشین می تواند پشتیبان قابل توجهی برای تغییر رویکرد کاندیداها و دیگر مسئولان کشور در برابر مطالبات و گفتمان اصلاحات در کردستان ایجاد کند و وزن صندوقهای رای را سنگین، معنا دار و در ترازوی قضاوت مردم و مسئولان کشور قرار داده و درصد مشارکت مردم را به صورت قابل توجهی بالا خواهد برد.
به هر حال مواضع جدید پیرامون انتخابات ریاست جمهوری اگر چه در این مقطع شاید به دلیل شعارها و برنامه های اعلام شده به نفع آقای مهدی کروبی کاندیدای اصلاح طلب تمام شود و یا در مرحله‌ي بعد در مسیر گفتگو با دیگر کاندیدای اصلاح طلب یعنی مهندس میر حسین موسوی قرار گیرد؛  اما در مجموع برای جنبش مدنی مردم کردستان در ایران دست آوردی مثبت خواهد بود که با هدایت آرای مردم و یکی شدن گفتمان داخل و خارج کردستان تشویق مردم به مشارکت در انتخابات، وزن سیاسی کردهای ایران را در مسیر اصلاحات نمایان و توسعه را در مناطق کردنشین معنادار خواهد نمود، و گامی برای پایان قهر بخشی از مردم کردستان با صندوقهای رای و بازگشت آنها به فضای مشارکتی در انتخابات باشد.
بنظر من بیانیه های ی آقایان کروبی ، موسوی و حزب دمکرات سرآغاز حرکتی امیدوار کننده برای فردای کردستان و ایران بوده و طبیعی هم خواهد بود که سنگینی این گفتمان بر ظرفیت سیاسی و پذیرش نهادهای امنیتی و دولتی در ایران و در میان دیگر احزاب کردی دیگر که موافق این بیانیه نمی باشند به خوبی قابل لمس و لازم است با ظرافت و به صورت گام به گام در حرکتی آهسته و پیوسته تعریف و تبیین گردد. چرا که متاسفانه فضای سیاسی آنقدر مه‌آلود است که این وضع ممکن است در دو سوی مرز مورد نقد و بررسیهای غیرعقلانی هم قرار گیرد و حتی در داخل کشور هم به نوعی واگرایی به خارج تعبیر و تفسير و با برچسب های همیشگی روبرو شود. که نمونه عيني روزنامه‌هاي کیهان و خبر شروع کننده‌ي اولیه این پروژه شدند و به شدت علیه آن موضع گرفت.

 4- وظیفه‌ي فعالان فرهنگی و سیاسی در داخل و احیانا مواضع جمهوری اسلامی در این رابطه چگونه خواهد بود؟
فعالان سیاسی و فرهنگی داخل کشور لازم است که به درستی این رویکرد واقع گرایانه را در داخل کشور مورد توجه قرار داده و کاندیداهای ریاست جمهوری و دیگر مسئولان کشور را در پاسخ مثبت به این گفتمان توجیه و کمک کنند تا این فرصت ایجاد شده تنها در قالب یک حرکت انتخاباتی و محدود تفسیر نگردد چرا که ارزش تاریخی و زمانی این رهیافت و نگاه به مسایل ایران و کردستان نباید در تلاقی ذهنیت های منفی و پرخاشگرایانه‌ي داخل و خارج و مباحث حاشیه ای سالیان اخیر کمرنگ و مخدوش شود و لازم است مطالبات کردها در تفسیر و رویکردهای متفاوت خود کردها و دیگر ایرانیان بر روی آن در لایه های مختلف سیاسی و فرهنگی ایران تجزیه و تحلیل تا از این غربت سیاسی و تاریخی عبور کند. طرح مطالبات و مباحث قومی ما باید از فضای منطقه ای و کردستانی خارج و در سطح ملی ایران به مباحث کنش گران و موافقین و احیانا مخالفین در سطح نخبگان فعالان سیاسی و روزنامه نگاران تبدیل شود که بسیار تاثیرگذار خواهد بود. برای نمونه ما در این سالها و حضورمان در تهران و ارتباط گسترده با روزنامه نگاران و فعالان سیاسی به ویژه در دوران اصلاحات در این زمینه خوب پیش می رفتیم حیف که با توقیف روزنامه و مجلاتمان حرکتمان کند شد ولی در سفرهایی به کردستان عراق داشتیم توانستیم جمعی از روزنامه نگاران صاحب نام ایرانی را با فضای ناسیونالیسم کردی و جنبش های سیاسی در کردستان بیشتر آشنا  نماییم که بسیار تاثیرگذار بوده و تقریبا همه‌ي آنهائی که کردستان را دیده اند یا با فعالان کرد مرتبط بوده اند اینک در تهران به خوبی می توانند با نگاهی مثبت به مسئله‌ي کردستان بپردازند به خصوص در سفر اخیری که همراه آقای ماشاالله شمس الواعظین روزنامه نگار صاحب نام و آقای مزروعی رئیس انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران به کردستان عراق داشتیم، آنها دلسوزانه وارد واقعیتهای مسائل کردستان شدند در مصاحبه ها و گفتگوها نگاه کارشناسانه داشتند و این درد مشترک همه ی ایرانیان را درک و به عنوان حامیان مسئله‌ي کرد در ایران سخن گفتند که در آینده شاهد تاثیرگذاری هایشان در لایه های پنهان و آشکار مسائل قومیت ها بویژه کردها در افکار عمومی ایران خواهیم بود، یا حضور دانشجویان کرد در تشکل های دانشگاهی در ایران و دوستان اصلاح طلب کرد در جبهه‌ي مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب و دیگر احزاب مرکزنشین و جبهه متحد کرد و روزنامه نگاران و دیگر فعالان سیاسی و فرهنگی و کنش‌گران كرد این عرصه همه در کنار هم توانستیم در هدايت کردن اين فضا در ایران موثر باشیم که در آینده هم بی شک این حرکت معنا دارتر خواهد بود.
 امیدواریم مسئولان جمهوری اسلامی، خارج از دایره‌ي انتخاباتی این اقدام را فرصتی تاریخی و مقدمه ای برای پایان رنج و درد و هزينه‌هاي غيرقابل جبران انساني سی ساله‌ي اخیر بدانند تا در سایه گفتگو و دیالوگ به فرایند حل مسئله‌ي کردها در داخل چارچوب نظام جمهوری اسلامی و با عبور از ذهنیت های مبتنی بر توهم توطئه ای که در  این سالها در ادبیات دو سوی مرز پررنگ بوده است آن را برای ایران و کردستان به فال نیک بگیرند و تحولات منطقه و مطالبات مردم کردستان را بیش از گذشته درک کنند چراکه ماحصل این حرکت کمک به وحدت و همبستگی و منافع ملی و بالا رفتن ظرفیت کشور و تحقق واقع بینانه‌ي امنیت ملی و رضایت مردم با کمترین هزینه در کشور خواهد شد.
من فرایند این ساختارشکنی را در جنبش ملی کردستان امیدوارکننده می بینم این موج مثبت سیاسی می تواند گفتمان مدرن و معاصری را در لایه های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تبیین کند که باعث شکستن دیوار بی اعتمادی سه دهه اخیر خواهد شد. و در آینده هم با استقبال نخبگان، روشنفکران و فعالان سیاسی و فرهنگی ایرانی روبرو خواهد شد و انشالله فضایی ایجاد شود که همگان بتوانند بیشتر روی این مواضع تجزیه و تحلیل و گفتگو نمایند و بالاخره روزي ايران اين بحران‌ها را با تحقق حقوق شهروندي همه‌ي شهروندانش بدون طرح مسائل نژادي و مذهبي به پايان ببرد.

5- امروز هم آقای میر حسین موسوی دیگر کاندیدای اصلاح طلب بیانیه ای در مورد حقوق اقوام ایرانی صادر کرده است تحلیل شما چیست؟
آفتاب آمد دلیل  آفتاب؛ خوشحالم که امروز آقای مهندی موسوی هم به کمک آقای کروبی آمد و این بیانیه را صادر نمودند. این بیانیه ها نشانه هایی از نگاه مثبت مدیران احتمالی آینده ایران به مسئله اقوام است و این موقعیت بزرگی است و کمک می کند تا در آینده شاهد تحولات بزرگی در تحقق مطالبات اقوام ایرانی از جمله کردها باشیم. این روزها همه از واقعیت های ایران متنوع سخن می گویند رهبر انقلاب هم در سفرشان به کردستان، با نگاهی دور اندیشانه مسئله اقوام را برای ایران فرصت دانستند نه تهدید و بطور یقین این نگرش ایشان می تواند موج ایجاد شده فضای فعلی را تقویت و تشدید نماید. امیدوارم دیگر کاندیداهای مطرح یعنی آقایان احمدی نژاد و محسن رضایی هم بیانیه هایی در این رابطه صادر کنند چرا که این تغییرات گفتمانی در سطح مدیریت کلان ایران می تواند فضای این مباحث را امن تر و تاثیرات مثبت تری در ساختار نظام جمهوری اسلامی به جای بگذارد چرا که قرار نیست تنها یکی از روسای جمهور مسئله‌ي کردها و دیگر اقوام را حل کند، عقل سلیم حکم می کند ما در پی ورود شعار، برنامه و نگرشی مثبت در ادبیات سیاسی ـ حتی اگر از سوی رقیب و مخالف ما ارائه شده باشد ـ باشيم چنانچه به مصلحت ملی و در راستای منافع مردم بود آنرا به مسير درست آن هدايت كنيم.
در این راستا به نظرم نقطه نظرات رهبر انقلاب می تواند بسیار تاثیرگذار و تعیین کننده بوده و همه چیز را متحول نماید کما اینکه در سفر اخیرشان به کردستان  ایشان حدود سه ساعت به سخنان نخبگان کرد گوش داد  صحبت‌های شخصيت‌هاي سياسي چون احمد قاضی، بایزید مردوخی، فاروق کیخسروی، فردین صادق ایوبی، دکتر قادرزاده، ملا عمر صالحی صاحب و دیگر دوستان که تقریبا بسیاری از مشکلات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی منطقه کردستان را رو در رو مطرح کردند و دیدیم رهبری پس از آن  در تایید بسیاری از آن گفته ها صحبت نمود و تاکید کرد که بایستی کردستان به جایگاه اصلی خود در ایران عزیز برسد و این یک همت عالی می طلبد و نبايد مقطعي به آن فكر كنيم بايستي در پي عملي كردن و نهادينه كردن آن براي رسيدن به حل مطالبات‌مان باشيم.

6- شما که در تهران بیشتر درگیر مسائل سیاسی و فرهنگی در رابطه با کردستان هستید روند مباحث قومی را بویژه در رابطه با کردستان چگونه ارزیابی می کنید؟
البته جریان های سیاسی کردستان در طول این سالها برای حل مسئله کردستان نگاهشان فقط به مسئولان کشور بوده است در حالیکه در مسئله‌ي قومیتها، نگاه تمرکزگرایانه طیف های مختلف روشنفکران و نخبگان ایرانی بعضا پر رنگ تر از نگاه حکومتی‌ها بوده است، یعنی شاید یکی از بزرگترین موانع حل مسئله‌ي قومیتها در ایران بخشی از مراکز مطالعاتی، احزاب ملی و کارشناسان تحصیل کرده‌ي دانشگاههای آمریکا و اروپایی باشند که امروزه بخشي از بدنه‌ي سیاسی و فرهنگی ایران را تشکیل داده و با تحلیل های علمی عصر دولتهای ملی در فضای جهان دو قطبی دوره جنگ سرد جغرافیای موزائیکی ایران را تجزیه و تحلیل می کنند و با تزریق این تحلیل ها به سیستم حکومتی همیشه مانع حتی اجرای مواردی از قانون اساسی از جمله ماده 15 شده اند با این نگرش که مثلا اگر دولت به زبان های محلی توجه نماید فروپاشی زبان فارسی را در پی خواهد داشت و هرگونه طرح مسائل قوميتي در ايران به گونه‌اي تجزيه طلبي تعريف و مخالف طرح اين مسائل بوده و مي‌باشند در تهران در این سالها نمونه هایی از این تحلیلها ونگرشها را بسیار دیده و با آنها برخورد داشته ایم. شما ببینید دستگاه دیپلماسی ما تا چه اندازه به مسئله‌ي کردستان عراق حساسیت منفی نشان می دهد بزرگترین دغدغه‌ي دیپلماتهای ما در سالهای اخیر یکپارچگی خاک عراق صدام حسین بوده است در حالی که این وزارت خارجه ما هیچگاه دغدغه‌ي این همه پناهنده کرد در خارج و مسائل بین المللی کردهای ایران را نداشته است اینها همه دلایل محکم و ثابت شده ای هستند که کنشگران مسائل کردی و ديگر قوميتها در ایران بایستی جدی به آن بنگرند و با برنامه ریزی و استراتژی کوتاه و بلند مدت برای عبور از این لایه های پنهان به مسئله قومیتها بیاندیشند. من سه نمونه را می خواهم در ادامه‌ي سوال شما به صورت عینی در این راستا مطرح کنم تا بخشی از واقعیتهای دیده و ندیده‌ در ایران و عراق روشنترشود:
 1- ما در سال 1380 به آقای دکتر عطاالله مهاجرانی رئیس مرکز گفتگوی تمدنها طرحی را تحت عنوان گفتگوی کرد و فارس از سوی انستیتو فرهنگی کردستان در تهران ارائه کردیم تا این دو مرکز در جهت گفتگو و دیالوگی درون تمدنی کنفرانسی فرهنگی را برگزار کنند حرکتی اصولی در مسیر مسائل قومی و نزدیکی بیش از پیش این دو فرهنگ که اساساً در ریشه‌يکی هستند کلیات این طرح در شماره اول فصلنامه کردستان چاپ شده است. بعد از برگزاری چند جلسه و استقبال و موافقت دکتر مهاجرانی و و نیز حضور برخی از نمایندگان کرد چون دکتر جلالی زاده، مهندس ادب و دکتر فتاح پور، در اوایل سال 1381 انستیتو فرهنگی کردستان اولین کنفرانس علمی زبان کردی را در تهران برگزار نمود دکتر مهاجرانی رئیس گفتگوی تمدنها یکی از سخنرانان این کنفرانس بود و در پیوستگی و ریشه های تاریخی زبان های فارسی و کردی سخن گفت، متاسفانه بعدها این نزدیکی و دلسوزی های آقای مهاجرانی به کردها مورد نقد و بررسی لایه های پنهان قرار گرفت و حتی برچسب های ناچسبی به این شخصیت دلسوز هم زده شد و در نهایت و در عین شهامت و شجاعت واقعیت ها را به ما گفت و برای عدم برگزاری دیالوگ فارس-کرد اظهار تاسف کردند و...
2- رادیو کردی در ایران سابقه ای بیش از 50 سال دارد و در شهرهای تهران، مشهد، ایلام، کرمانشاه، سنندج، مهاباد و ارومیه قبل و بعد از انقلاب با تلاش دست اندرکاران این رسانه زبان کردی در ایران ماندگار شده و تا امروز از بلندگوههای این رادیوها ما زبان، موسیقی و فرهنگی کردی را می شنویم و ملت ما با آن زندگی می کنند. بعد از انقلاب اسلامی هم به رادیوها، تلویزیون کردی هم اضافه شده است و اکنون هم بعضی از شهرها به شبکه‌ي ماهواره ای پیوسته اند. در سال 1383 دوستان جبهه‌ي ملی بیانیه ای صادر کردند که دولت جمهوری اسلامی باید این رادیو و تلویزیونها البته نه فقط کرد زبانها بلکه رادیو و تلویزیونهای محلی ترکی، عربی، بلوچی، و گیلکی که در ایران اداره می شوند را تعطیل کند زیرا این رادیو و تلویزیونهای غیر فارس باعث نابودی زبان فارسی می شوند و....
3- معضل تاریخی کردها در ایران، ترکیه و عراق نبود دمکراسی در این کشورها و همچنین غلبه‌ي افکار ناسیونالیستی ترکی، عربی و فارسی بر حکومت های حاکم بر این کشورها و تقابل ناسیونالیسم کردی با این سه ناسیونالیسم مطرح و قدرتمند در منطقه و در کنار آنها عدم تغییر در فرهنگ و رویکرد در قبول حقوق دیگر اقوام در آن کشورها است، برای نمونه اکنون در عراق، کردها کاخ صدام حسین را در اختیار دارند و مام جلال رئیس جمهور است، هوشیار زیباری جانشین طارق عزیز وزیر اسبق امور خارجه‌ي عراق است، دکتر برهم صالح جانشین طه‌ياسین رمضان معاون سابق نخست وزیر عراق است. فراکسیون کردها در مجلس دومین فراکسیون است بخشی از قانون اساسی عراق توسط کردها نوشته شده است در کردستان عراق آقای مسعود بارزانی منطقه‌ي فدرال را اداره می کند که در پیمان استراتژیک کردها و شیعیان هم پیمانند. اما همچنان بحرانهای سیاسی و فرهنگی بین کردها و عرب ها در بغداد روز به روز پر رنگ تر می شود و آن ها نتوانسته اند در کنار هم به حل مسائل عراق و کردستان دست یابند صدام حسين حاضر بود كركوك را بين كردها و حكومت بغداد نصف كند اما حكومت انقلابي و هم‌پيمان كردها اكنون در بغدداد از صدام حسين راديكال‌تر نسبت به كركوك و كردستان فكر مي‌كند این‌ها نتیجه‌ي جهان سومی بودن این حکومت ها و انكار مسئولاني است كه با انديشه‌ي دمكراسي فاصله دارند تا رسيدن آنان به جامعه‌ي مدنی بایستی سالها تلاش کرد گفتگو کرد تا به آن استاندارد های فرهنگی و سیاسی رسید تا کردها و عربها همدیگر را درک کنند و به حقوق حقیقی و واقعی همدیگر اعتراف و احترام بگذارند.
در پایان ذکر این نکته ضروری است که عمق مسائل قومی در ایران بسیار عمیق تر از آن است که ما به آن می نگریم سالها کار و تلاش مدنی لازم است تا در تهران واقعیت های کردستان درک شود. من نمی خواهم با طرح این مسائل عملکرد مسئولان جمهوری اسلامی در مناطق کردنشین را توجیه کنم؛ اصلا اینطور نیست قانون اساسی ایران دارای ظرفیت بسیار بالایی است که می تواند با اجرای آن بسیاری از مسائل و حقوق شهروندی ما حل و فصل شود ما امیدواریم با حضور فعالان سیاسی و فرهنگی و مشارکت همه جانبه‌ي مردم در فرایند اصلاحات در ایران و حضور پرشور و معنادار مردم مناطق کردنشین در انتخابات ریاست جمهوری از این موانع به خوبی عبور کنیم.

انتخابات ریاست جمهوری ایران و  وزش نسیم تغییر در کردستان
گفتگو با بهرام ولدبيگی روزنامه نگار کرد

کمتر از یکماه دیگر مردم ایران در روز 22 خردادماه به پای صندوق های رای خواهند رفت تا تکلیف دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران (البته با محسوب نکردن انتخاباتی که بنی صدر بر صدرش نشست) را مشخص نمایند انتخاباتی خاص که به جرات می توان گفت می تواند از غیر قابل پیش بینی ترین انتخابات در  عمر سی ساله نظام جمهوری اسلامی باشد هرچند از یک طرف صدها نفر طبق عادت مرسوم سالیان اخیر خود را کاندیدا کرده اند اما سخت می توان تصور نمود که تعداد نهایی رد شدگان از صافی نظارت استصوابی شورای نگهبان به تعداد انگشتان دو دست برسد و از طرف دیگر با توجه به آرایش نیروها و برنامه های انتخاباتی به نظر می رسد رقابت اصلی میان محمود احمدی نژاد، میرحسین موسوی و مهدی کروبی خواهد بود در این میان مهدی کروبی که برنامه ها و شعارهای خاصی را مطرح نموده است با هدف قرار دادن اصل معطل مانده 15 قانون اساسی و تاکید بر عملی نمودن آن و نیز اعلام حمایت از حقوق شهروندی و لزوم بازنگری در برخی مواد قانون اساسی باعث شده است تا نگاههای زیادی را متوجه خود گرداند بازتاب این برنامه ها نه تنها به داخل مرزهای کشور محدود نشد بلکه در خارج از آن نیز باعث شد تا بخشی از اپوزیسیون کردهای ایران در قبال آن واکنش نشان داده و آنرا به نوعی مورد ارزیابی و سپس تایید قرار دهند.
با توجه به این اتفاق نادر و قابل توجه که می تواند متاثر از فضای جهانی بعد از انتخاب اوباما و نیز رویکرد مشارکت جویانه بخش قابل توجهی از کردهای ترکیه در انتخابات ماه گذشته این کشور باشد ما را بر آن داشت تا در تحلیل این اقدام به نوعی آشتی جویانه حزب دموکرات کردستان ایران به پای تحلیل بهرام ولدبیگی روزنامه نگار با سابقه کرد و مدیر انستیتو فرهنگی کردستان در تهران بنشینیم....

به بهانه‌ي سفر بارزاني به تهران
نگاه كردها به ايران

عراق تنها كشوري است كه در طول نيم قرن گذشته سابقه‌ي چند جنگ و بحران با ايران را در كارنامه‌ي خود دارد همچنين بسياري از اهالي اين كشور در اين دوران از ستم حاكمان خود بارها به ايران پناهنده شده و اين كشور را از نظر تاريخي و فرهنگي پناهگاه خود دانسته‌اند. به شهادت تاريخ كردهاي عراق در ميان ديگر ملتهاي عراق بيشترين سهم را از اين ستمهاي حكومتهاي حاكم بر عراق داشته‌اند. صدام حسين آخرين رئيس جمهور نگون بخت عراق حتي در آخرين لحظات عمرش در پاي چوبه‌ي اعدام، عليه ايرانيها سخن راند و كينه‌اي تاريخي خود را نسبت به ايران و ايرانيها پنهان نكرد. او در دو مرحله از دوران جنگ ايران و عراق بخاطر همكاري كردها با ايران دست به خلق دو فاجعه‌ي وحشتناك زد در سال 1984- 1363 در يك سخنراني در تلويزيون بغداد در برابر چشمان مردم عراق به ارتش عراق اعلام كرد بخاطر همكاري بارزانيها با ايران در جنگ، آنها را به جهنم بفرستيد... بعد از اين فرمان ارتش در يك عمليات چند ماهه 5000 نفر از بارزانيها را از شمال عراق به جنوب عراق كوچ داده و در آنجا آنها را زنده به گور و انفال نمود.
در سال 1987-1366 هم آن دستور بيرحمانه‌ي بمباران شيميائي شهر حلبچه را صادر كرد و 5000 نفر از اهالي اين شهر به جرم همكاري با ايرانيها در ميان گازهاي شيميائي سوزاند و به شهادت رساند.
نفرت و دشمني صدام حسين با ايران در همه‌ي اعمال و گفتارهاي او و اعضاء حكومت عراق بصورت بارزي ديده مي‌شد. در بهار سال 1991 در جلسه‌ي مذاكرات رهبران كردهاي عراق با صدام حسين در بغداد، صدام حسين و علي حسن مجيد (علي شيميائي) خطاب به مسعود بارزاني گفته بودند ما همه‌ي مناطق كردنشين را در اختيار حكومت محلي كردستان قرار ميدهيم حتي نصف شهر نفت‌خيز كركوك را اما شهر خانقين را هرگز، چون شما دوست ايرانيها هستيد و روزي اين شهر را كه نزديكترين شهر در مرز ايران و عراق به بغداد است در اختيار ايرانيها قرار مي‌دهيد تا آنها از آنجا بغداد را در تيررس داشته باشند و ...
اما در عراق امروز وضع به گونه‌اي ديگر است، مسئولان كنوني عراق بويژه شيعيان و كردها دوستان ايران هستند كه از سالهاي دور روابط حسنه‌‌اي با حكومت ايران داشته و دارند.
گرچه كه امروز آمريكائيها قدرت مطلقه‌ي عراقند و ساليانيست با ايران دشمني مي‌كنند اما موقعيت ويژه‌ي عراق و رفتار ديپلماتيك و شفاف كردها و شيعيان مسئول در عراق با ايران مسئله‌اي نيست كه از چشم آمريكائيها پنهان مانده باشد. آنها با ديپلماسي و روابط دوستانه با ايران توانستند بعد از 26 سال بصورت علني و رسمي مسئولان ايراني و آمريكائي را در بغداد در پشت ميزهاي مذاكره گرد آورند. امروز عراق براي ايران جايگاه ويژه‌اي دارد سواي حاكميت شيعيان و كردها، عراق سرزميني است با اماكن متبركه و امامان بزرگ مقبول شيعه و سني، كشوريست كه بيشترين مرز خاكي و آبي را در ميان 15 همسايه‌ي با ايران دارد و همچنين روابط اقتصادي، تجاري، فرهنگي و ... ريشه‌داري با ايران داشته و كردها از اين مرز بيشترين سهم را در عراق با ايران دارند.
كردها يكي از بازيگران عمده در فضاي سياسي عراق مي‌باشند آنها بعد از صدور قطعنامه 688 سازمان ملل متحد در خرداد ماه1991 مبتني بر ممنوعيت پرواز بر شمال و جنوب عراق بر سه استان شمالي عراق حاكميت داشته و دوران طلائي آنها از آن روز آغاز شده است.
در مناطق كردنشين عراق نگاهي مثبت به ايران در ميان مسئولان و مردم ديده مي‌شود كه تاريخي تعريف شده دارد از مجموع جمعيت حدود 5 ميليوني اين منطقه حدود يك ميليون نفر به زبان فارسي آشنايي داشته و بدان تكلم مي‌كنند. حدود 300000 نفر از اين جمعيت در سالهاي آوارگي در ايران متولد شده‌اند و در شهر اربيل 12 سال پيش به دستور مسعود بارزاني دانشكده زبان و ادبيات فارسي تأسيس شد و سالانه صدها دانشجو از آن فارغ‌التحصيل مي‌شوند همه‌ي اساتيد دانشكده مزبور از كردهاي عراق و تحصيل‌كرده‌ي ايران مي‌باشند. همچنين حركت گسترده‌ي ترجمةي آثار فارسي به كردي در ميان روشنفكران كردستاني نشانه معنا بخشيدن به روابط تاريخي دو ملت و حاصل تعريف اصولي از جهاني شدن و گفتمان حاكم بر فضاي فرهنگي كردستان عراق و نگاه منطقي روشنفكران كرد به همسايه فرهنگي و تاريخي و ايجاد بستري ماندگار براي گسترش روابط فرهنگي و اصلاح ساختار ذهنيت‌هاي سياسي ساليان دور و نزديك است. چنانچه استقبال تاريخي مردم هنردوست شهر سليمانيه از شجريان پارسي‌گوي ايراني در ماه گذشته آنگونه بود كه در تهران از اين هنرمند نامي استقبال مي‌شود، شاهدي ديگر بر اين مدعاست.
نيچيروان بارزاني كه اكنون نخست وزير حكومت فدرال كردستان عراق است خود درس خوانده‌ي ايران بوده و اينك نماينده‌ي اين نسل مدرن و با فرهنگ كردستان است؛ در مصاحبه‌اي گفته بود ايران وطن دوم فرهنگي من است.
او كه روزگاري در دبيرستانها و دانشگاههاي كرج و تهران درس خوانده امروز بعنوان نخست‌وزير ملتي رنج ديده كه با سالها درد و رنج دو ملت ايران و كردستان در طول جنگ ايران و عراق آشناست براي دومين بار در دوران نخست‌وزيراي‌اش به ايران مي‌آيد تا روابط سياسي، فرهنگي و اقتصادي طرفين را تحكيم بيشتري ببخشد.
بارزاني در اين سفر در ديدار با مسئولان كشور تلاش خواهد كرد تا نگاه نسبتاً امنيتي ايران همراه با سؤتفاهمات تاريخي به كردستان عراق را به نگاهي دوستانه و ديپلماتيك اصلاح و ارتقاء بخشد و به ايرانيان اطمينان دهد كه آنچه در شمال عراق اتفاق افتاده است فرصتي تاريخي براي ايران است نه تهديد تا در تحولات سياسي منطقه با نگاهي مثبت بدان بنگرند. تلاش او بر اين است كه نشان دهد كردها در عراق در هيچ شرايطي مخل روابط طرفين نبوده و نخواهند بود. آنان دوستان سالهاي دور و نزديك ملت و دولت ايران هستند و اگر در عراق براي احقاق حقوق پايمال شده‌ي خود به مبارزه‌ي ديپلماتيك و مدني ادامه ميد‌هند تنها به اين دليل است كه معتقدند كه عراق كشوري بوده كه سالها حاكمان آن بنام اهل سنت بر شيعيان و كردها حكومت كرده و امروز اين حق طبيعي آنان است كه در اداره‌ي عراق از سهم طبيعي خود برخوردار باشند و بر اين باورند كه تحولات داخل عراق نبايد باعث ايجاد جوي منفي در ايران گردد.
امروز بدليل شرايط خاص منطقه‌اي و بين‌المللي جاي آن دارد كه دولتمردان ايران با تساهل و تعامل بيشتري با برادران كرد خود در عراق عمل نمايند. نگاهي به رفتار سياسي دولتمردان تركيه كه در عين حفظ روابط با اسرائيل و نفي حقوق اوليه ميليون‌ها كُرد در تركيه چگونه موفق به سرمايه‌گذاري در بيش از 60 درصد پروژه‌هاي عمراني كردستان عراق شده‌اند مي‌تواند حاوي درسهاي سياسي بسياري براي ما ايرانيان باشد. كه در آنسوي مذاكرات ساليانه ميلياردها دلار از شمال عراق بهره‌برداري اقتصادي مي‌كنند و در اين سوي مذاكرات در تلاش هستند كه ايران را وارد چالشهاي قومي و امنيتي عراق نمايند.
سفر نيچيروان بارزاني به تهران در اين شرايط خاص منطقه‌اي و بين‌المللي حامي پيامي دوستانه و هدفمند براي تحكيم روابط سياسي و اقتصادي با ايران است و ايران مي‌تواند از اين فرصت تاريخي براي حضور شركتهاي بزرگ در كردستان عراق و رقابت با شركتهاي ديگر كشورها از جمله تركيه استفاده نمايد.
كردستان عراق سرزميني بكر و قابل اعتماد براي سرمايه‌گذاري ايرانيها و بازار بزرگي براي كالاهاي ايران و از همه مهمتر مكاني غني براي تعميق روابط تاريخي و فرهنگي دو ملت آريائي و هم ريشه است.
سفر بارزاني در شرايطي صورت مي‌گيرد كه وضعيت داخلي عراق با بحراني بزرگ پيرامون اجراي مواد قانون اساسي روبروست. ائتلاف كردها و مجلس اعلاء انقلاب اسلامي در يك جبهه و بخشي از حزب الدعوه و سني‌ها در آنسوي و مسئله كركوك فضايي را آفريده كه اهميت ايران را بار ديگر در مسير تحولات عراق نمايان مي‌سازد. بارزاني در اين سفر از مسئولان ايراني درخواست كمك خواهد كرد تا ايران براي حل اختلافات در عراق نقش خود را ايفا كند او همچنين در مورد مسئله‌ي توافق امنيتي عراق و آمريكا به گفتگو خواهد پرداخت ناگفته نماند كه ايران قبلاً از طريق خطوط دوستانه به كردها و شيعيان اعلام كرده است كه مخالف اين پيمان امنيتي است و لازم است به نظرات ايران توجه جدي نمايند.
بي‌شك سفر نخست‌وزير كردستان در اين موقعيت تاريخي دست‌آوردهاي مثبتي براي حل مسائل منطقه‌اي در پي خواهد داشت و او حامل پيامهاي مهمي از سوي مسئولان عراقي براي ايرانيان خواهد بود. چرا كه ايران نگاهي مثبت به ديدگاههاي نخست وزير تكنوكرات كردستان دارد و بر اين باور است كه او به روابط جدي با ايران توجه ويژه داشته و دارد.

سایت انستیتو فرهنگی کردستان - تهران در حال به روز آوری بخش فارسی می باشد